Directe democratie

Belangenverstrengeling tussen politiek, banken en industrie en het onvermogen van de gekozen volksvertegenwoordiging om adequate besluiten met een breed democratisch mandaat te nemen: Het veroorzaakt cynisme en wantrouwen. Mensen zijn steeds meer -ongeacht hun politieke voorkeur of neutraliteit- op zoek naar alternatieven die hen structurele zeggenschap en controle geven in plaats van slechts eens per vier jaar een heel klein beetje. De roep om een andere economische e ook politieke orde klinkt steeds luider. In enkele steden in het zuiden van Brazilië wordt a;l meer dan tien jaar geëxperimenteerd met zogenaamde Directe Democratie: Democracia Participativa. Kort gezegd betekent het dat de anderhalf miljoen inwoners van een stad als Porto Alegre zelf bepalen hoe het gemeentelijk budget wordt besteed. Op buurtniveau.

Alle inwoners van de stad mogen meedoen. Hun deelname wordt georganiseerd door middel van een mix van directe en vertegenwoordigende democratie. Benodigdheden: Openheid en communicatie door alle betrokkenen. De stad wordt globaal verdeeld in buurten. In elke buurt worden bijeenkomsten georganiseerd waarin buurtbewoners met elkaar praten over zorgen en problemen in de buurt en in de stad. Daarna zijn er stadsbrede, voor iedereen toegankelijke vergaderingen waarbij alle inwoners stemrecht hebben en het stadsbestuur aanwezig is. Daar wordt de besteding van het budget van vorig jaar besproken en bepaald wat er het komende jaar moet gebeuren.

Vervolgens zijn er weer buurtbijeenkomsten waarin elke buurt de prioriteiten vaststelt. Tijdens deze ronde worden ook per buurt twee vertegenwoordigers en twee vervangers gekozen die samen de Gemeentelijke Budget Raad vormen. Deze raad bepaalt criteria voor de verdeling van het geld. Kleinere District Budget Forums waar weer veel meer buurtbewoners aan kunnen deelnemen, controleren of de verdeling correct en eerlijk gebeurt. Deze Forums kunnen ook een lid van de Gemeentelijke Budget Raad wegstemmen met een tweederde meerderheid. Gedurende het jaar blijven Raad en Forum nauw samenwerken met de buurten en buurtbewoners mobiliseren.

Porto Alegre kende zoals alle Braziliaanse steden tot de jaren negentig een enorme kloof tussen de kleine groep rijken en de overgrote meerderheid extreem armen. Sinds het systeem van de Directe Democratie, ingevoerd toen de PT (de Partido dos Trabalhadores, de Arbeiderspartij) aan de macht kwam, is die kloof kleiner geworden. In 1989 was 49% van de inwoners aangesloten op de waterleiding en het riool. In 1996 was dat respectievelijk 98% en 85%. Tegen die tijd gingen er tweemaal zoveel kinderen naa de basis- en middelbare school en hadden veel bewoners van krottenwijken fatsoenlijke huizen.

Ook de middenklasse profiteerde. Bouwbedrijven floreerden, de stad werd aantrekkelijker en trok dus meer toeristen aan. Steeds meer inwoners waren graag bereid om belasting te betalen. Steeds meer buurtbewoners zagen het nut in van actieve deelname aan de gemeenschappelijke bijeenkomsten. Er kwamen ook buurtoverstijgende comité’s en groepen mensen uit verschillende sociaal-economische klassen gingen samenwerken om bepaalde doelen te bereiken.

Uiteraard waren er problemen. Het opleidingsniveau van buurtbewoners bleek vaak een beperkende factor waardoor soms toch weer de best opgeleiden het meest te zeggen kregen. Doordat de meeste buurtbewoners vooral de eigen buurtkwesties belangrijk vonden, bleek het vaak moeilijk om beslissingen te nemen over de ontwikkeling van de stad op langere termijn. Directe Democratie vereist een open, flexibele, communicatieve houding van de lokale overheid, en daar heeft een overheid per definitie moeite mee. Maar tot nu toe is de Democracia Participativa een groot succes: Veel meer mensen hebben veel meer zeggenschap over de besteding van de gemeentelijke financiën. Ze zien daar in hun eigen leefomgeving de positieve resultaten van en geven die zeggenschap en verantwoordelijkheid dus niet meer af. Daarmee houdt Directe Democratie zichzelf in stand.

De stad Tilburg heeft het geprobeerd. In het klein, in twee straten. Bewoners konden daar zelf aangeven hoe ze hun straat heringericht wilden zien. Die moest toch al worden aangepakt, dus was er budget voor. Beide experimenten werden een groot succes. Helaas schafte het stadsbestuur deze buurtparticipatie weer af, omdat de activiteiten te duur zouden zijn. Of misschien vond de gemeente het te ingewikkeld. Zeggenschap voor burgers: Dat vinden veel bestuurders heel eng. Maar ik denk nog steeds dat dit weleens een heel werkbaar alternatief zou kunnen zijn voor de huidige, niet meer functionerende bestuursvormen.

Advertenties

Een reactie plaatsen

Opgeslagen onder Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s